آرم انجمن شعر و ادب عباس ارشاد ناغان

این آرم توسط آقای سیروس محسنی از ناغان طراحی شد و این آرم را بصورت افتخاری تقدیم انجمن نمودند که از ایشان عرض تشکر داریم.

 

 

اي كه روزيَ همه خلق ز انبار ِ تونِه

خدائيه – به زبان بختياري

شعری از زنده یاد داراب افسر بختیاری

اي   كه   روزيَ   همه  خلق   ز  انبار ِ   تونِه

آسمونها   و    زمين   كِرده    كردار ِ     تو نه ِ

ئي   همه   نقش   و نگاري   كه   مِنِه  دنيا  هِد

همه   از   پرتو   يك    جلوه    ديدار ِ    تو نه ِ

اَفتو   و  ئي همه  نوري  كه  اِتاو ِه   به   زَمين

مختصر   ذره اي   از  تابش   رخسار ِ   تو نه ِ

ئي  همه  آو كه  به  دريا چو’نو هيِِ موج  اِزَنه

چكه اي    از    كَرَم    آور    گهربار ِ    تو نه ِ

عاقلون  هر چه ’كنِن  فكر و اِبالِن  به  ’خوسون

اشتباه   كِردنِه  ’پاي ،  جمله   ز   افكار   تو نه ِ

هر  كه رَهد از پي ِ  مقصور و به مقصود رسيد

’او   َنَرهد   و  َنَرسيده   ’يوز ِ    رفتار ِ   تو نه ِ

هر  حكيمي كه   دوا  داد  و مريضِس   خو، اِبيد

’او   دواها   همه    از   قيطي   عطار ِ    تو نه ِ

هر  چه   فردوسي  و  سعدي   و  نظامي ’گودِنه

همه   سون   اِز   اثر ِ   طبع ِ  ’درَربار ِ   تو نه ِ

پيراِبون   خلق   و  همه   سال   تفاوت     اِ’كنِن

غير  ذات   تو  كه  امسال ِ  تو چي   پار ِ   تونه ِ

عرش ِ  فرش  كِردي   و  قِيلون ِ   نِهاري  ’گرَِلو

هر  چه  ’ورمون  اِ’كنِن ’پاي  همه  آزار  تو نه ِ

’گدييِه   كِردمِه   مختار،  تو نه ِ  ’ور’خو   و  بد

نيكنم’   زِت  ’مو   قبول  ’يوسرو’يودار ِ    تونه ِ

هر چه  مو فكراِ’كنم ’پاك  همه  بر عكس  اِبوون

كي  به  يَكسون اِزنِه ؟ ’پاي ’يو  ز  دربار  تو نه ِ

هر  شَر   و شور   به  دنيا   مِنِه    مخلوقت    اِبو

اِزَنيم   يا    اِ’كشيم   پاك    همه   سون    كارتونه

خان ِ   چنگيز  كه   دنيانه ِ   سر   اِز   ته   ’رفتَي

هر چه   بد   كِرد   بِه   مردم  همه   وادار    ِ‌تونه ِ

شاه   تيمور كه   مشهور   به   خين  ريزي     بيد

كمترين     بنده اي    اِز     مردم ِ    تاتار     تونه ِ

يه   نفر  كِي   اِتَرِس   ئي   همه   آ’دم      بِكشِه ؟

او  نَكشت ،  دست   ِ‌توبيد ،  قدرت ِ   قهار ِ   تونه ِ

وَنديه    جنگ    اروپا    و   تَپِستي    تَه ِ   عرش

هر چه ’مردِن   مِنِه  جنگ خين ِ‌ همه  بار ِ  تو نه ِ

وَنديه    چنگ    اروپا   و   تَپِستي    تَه ِ    عرش

هر چه ’مردِن  مِنِه  جنگ  خين ِ همه  بار ِ تو نه ِ

 

نيگو’هم   كه ، زِ عربها  به  عجم ها  چه   رسيد

همه  دونِن  كه  چه  بيد  چونكه ’هوشاهكار  تونه ِ

هر    رسولي       اِفِرِستي     و    كتابي     داره

يا ’كرِت   يا’كرِ  گَو’ت    يا كه   جلودار ِ   تو نه ِ

آ’دمِه   گول   اِزَني   و   اِ’كونيس  ’ور  مِنِه  باغ

اِنِهي    تِرد    بريشِس   كه  يو   دي،   وار ِ تو نه ِ

آبِر’وسِه   اِبَري   سي  دو سه  كَپ   گَندم   و  جو

سي  چه  گندم نخورِه   پَس ’يوچه  سركار ِ  تو نه ِ

هو   كه   شيطونِه   و  ئي   گولِ   به   آ’دم   زِيدِه

گوش  و ’نفتِس   بكَنَي  خوس  ’دزَ   بازار   تو نه ِ

باغِتِه  ’رفت   به   َيه  شَو  و  ’گر’هد  از  چنگِت

ميل ِ   ’خت   بيد  كه   بَرِه   َارنه   گرفتار   تو نه ِ

’گديه ِ    روز  قيامت   زِ ’لر   اِ’خوم  ’مو   حِساو

تو چه  داديس؟ ’هو چه  داره؟  چه  بدهكار ِ  تو نه ِ

’كر      َ يارونه ِ      اتومبيل     ’سواري      دادي

منكر     بيدِنِته ،    ’لر    كه      طرفدار ِ     تو نه ِ

حق   تو  داري   بكني  هر  چه   به   دنيا    بِخويي

چون   همه    بيد   و  نَبيد   زِنده   زِ  پِندار ِ‌   تو نه ِ

هر   بنايي   كه    بسازِن    همه    ويرون     اِبوهه

غير      پاينده      فقط      گنبد      دوار ِ      تو نه ِ

افسر  ئي  فخر  بَسِه   سي   تو  كه   بعد  اِز  مرگت

اسم  ’لر   تا    به    ابد   زنده    ز    اشعار    تو نه ِ

همیلا(مناظره پسر ’لر و دختر شهري)- شعری از زنده یاد داراب افسر بختیاری

هميلا – به زبان بختياري و فارسي سال 1332
 
مناظره پسر ’لر و دختر شهري
 
پسرـ اي واي ’يوكينِه كه مَني حور ِ بِهشته
ئي ’دهدر ِ و كينِه  كه ’چونو حور سرشتِه
تياي ِ  پل   يو ’پاي  همه   دلهان ِ   برشته
’حكمي   ز  پي   قتل  همه  خلق    نوشته
پاهاس اِگوي شاخ ِ ’بلور ِ مِنِه ظرفِن
دستاس  مَني غنچه  كِلوس ِ  دَم برفِن
دخترـ اِي واي پس اين كيست ز ما وصف نمايد
با    لهجه    شيرين   ز   چه    ما   را   بستايد
اين  كيست  كه  هر لحظه  به صد رنگ در آيد
خواهد   كه    به   نيرنگ،   دل ِ   ما     بربايد
يك   ذره  ز مهرش  به  دلم  هيچ اثر نيست
خاكم به سراِي واي خدا اين سر ِ خر كيست
پسرـ حرف وا’مو بِزَن اِي ’مو به ’قربون ِ زِ’بونِت
قربون     هَمو       زلف       كِرِنج ِ       سرِشونت
قربون     سروزلفت     و     كج    زِيدن ِ     شونت
قربون ِ     ’گپاتَنگِت     و   ’او     خال ِ     ’لوونت
ئي خال سياه ِ تو كه تَش زِيده به جو’نم
وارستن   شَه   پيسه   مَني بستِه زِبو’نم
دخترـ’هشدار، سروكار تو باسيم بران است
صدتير جگرسوز به  يك عشوه  نهان  است
اينجاست كه يك بوسه ز ما قيمت جان است
آنجا كه عيان  است چه حاجت به بيان است
اي ’لر به حذر باش كه ما سخت كمانيم
هر كس  كه ز ما   تير خورَد ما نگرانيم
پسرـ يه  بوسه ز’لوهاي تو اَر قيمت   جونِه
هرگز   تو تصور مكن ’او  بوسِه   گِرونه
جون   دادن  و  اِستِيدِن  جون  كار ’لرونه
جون حاضره بستون كه نگوي كار زِ’بونِه
يالا...........  بده    بستون.............
’يو        بوسه     و      يو        جون
دخترـ بسيار چو تو بر سر كويم بدويدند
بسيار   دويدند   و   به  جائي   نرسيدند
يك   تار ز مويم   به   جهاني   بخريدند
گفتند     سخنها    و    جوابي    نشنيدند
با مهر و وفا چون گِل مار ا نسرشتند
در   دفتر  ما  حرف  محبت  ننوشتند
پسرـ  بهتر  زِتي  يا تو  به  خدا  قبله نمانيد
سرو هم چو كَد ِ صاف ِ تو ئي طور رسانيد
والله كه بهشت هم چو تو ’پرسيل و صفانيد
هِاِن  ’خته  تك ، ره   بِر’وي  مَر كه پيا نيد
تا  خيز  بِوَنده   مِنِه  ’لوات ِ بِووسه
گَم بِت  بِزَنه  و  سر’گپات ِ  يِووسه
دختر- اي ’لر اثر نرگس شهلا تو نديدي
خم  در  خم   آن  زلف  چليپا  تو  نديدي
چون  سرو  چمن  با  قد  رعنا تو نديدي
اي  ’لر  بچه  گويا  زن  زيبا  تو  نديدي
كاين سان سر ِ راهم بگرفتي به دل  زار
رد شو ز سر راه   من اي مست خيردار
پسر- كج بستن دَسمال ِ زليخان ِ تو نِيدي
قر  دادن  ’شولارِ  ’هميلان ِ   تو   نِيدي
اِسپيدي   پِستتون  و  پِس ِ پان ِ  تو  نيدي
ديدم همه  جاسونه  و هيچ جانِه  تو نِيدي
بدبخت ’مو نِيدم مگو اي مست خبردار
بدبخت ’هو نونن  كه  نَديِدن قِرِ شولار
دختر- گر عرصه قامت بكنم روز قيامت
قامت    چو   نمايم    بشود   باز   قيامت
از  معجزه    حسن   نمايم   چو   كرامت
اندر   صف   خوبان   بنشينم   به  امامت
گر  زلف    برافشانم   يا رخ   بفروزم
صد همچو هميلا به يكي عشوه بسوزم
پسر-  نِيدي تو هميلا ’چو بياهه به سر اَو
’ور  گردِن ِ   اِسپيدِهونه   مهره   ’شو’تو
سينِس   اِ’گوهي  مرمره  يا  سيني  ورشو
چي  كوگ   بهاري   اِزَنه   قهقه   و  قَوقَو
مَشگِسه اِ’ور دار’م اِ’نم ور سر شونِس
يه تيت ِ ’هواري   اِنهِم’ ’ورپَس رونِس
دختر- از چين سرزلف من آشوب به چين است
بتخانه    چينم    من   و   بتخانه    چنين   است
از   تابش   رويم   كه   به  خورشيد قرين است
گوئي  كه  صفاي   رخ  من ’خلد   برين   است
رويم  بنگر  پيشرو  فصل  بهار است
مويم  بنگر  راهزن  مشك  تتار  است
پسرـ گر عقد بِوَندِن به فلك ماه و ستاره
مشكل چو ’هميلا دي  يِه  فرزند  بياره
اَفتو ’هنِه    ديده  اِروه  اِ ز  پي ’ چاره
سرگشته  وحيرونه  كه  دي چاره نداره
تِي    ’بووس      ’مو      ’شوونم
دردِس             مِنِه           جونم
دختر- چشمان ’هميلا كه كماندار ندارد
با  عشوه  و  آشوب   سرو كار   ندارد
راهي   به   در    منزل   خَمار   ندارد
اين   است  كه  او عاشق  بسيار  ندارد
هر جا  برود  فتنه  و آشوب  به  پا نيست
پس وصف چنين دختركي هيچ روا نيست
پسر- بي ’يو سيت ’بگم، فتنه و آشوب تي ياسِن
يك     بار     دل‌ِِ     زارمِنِه     خَم     مي ياسِن
هر   جا    بِروه    فتنه    و   آشوب     ني ياسِن
ئي   عشوه   گَرون   هر  دو  كنيز  سر ِ  جاسِن
اي   درد ’هميلا كه  مَني حور بهشته
’او مثل ُخته ،‌حوروش و حور سرشته
دختر- حالا كه ’هميلاي تو اينقدر قشنگ است
طاووس   بهاري  شده  و رنگ به رنگ است
از عشق  هميلا است  كه دنيا به تو تنگ است
رو  رو كه  وجود  تو  دگر باعث  ننگ  است
رد شو ز برم،‌ دور شو اي بي سر و بي پا
ارزان     به   تو  باشند  زليخا   و ’هميلا
پسر- فهميم ِ به كار تو كه رَهدي مِنِه تزوير
اِز  وصف ’هميلا   ز ’مو   وابيديِه   دِلگير
پيش اِز ’يو كه اِز چَشم ِ سياهِت ’بخورم تير
پيش   از ’يو كه  با  زلف ببنديم  به   زنجير
تِيت سي چه به مَهنم كه زتي هات بسوسم
زَهمه  اِگِرم ’ور  دره  زير  و اِ’گوروسم
دختر- خفاش ز خورشيد اگر روي بتابد
از منزل  و قيمت   خورشيد  چه   كاهد
بادي كه به كوهي وزد از ’كه چه ربايد
ابري    كه   نبارد  چه  بيايد  چه   نيايد
رو  رو  كه تو را درخور اين عشق نديدم
صد  خرمن  مهرتو  به  يك  جو  نخريدم
پسر- الانه   اِفيچم   مِنِه ’لوات ِ  اِ’بوسم
بعدِس مو ئي ’يو’فتم سر ِ پاهات ِ اِبوسم
دي پشت سر يك  سر ِ هِي ’گپات اِبوسم
اَربَووت  بيا،  كيچه  به  كيچه اِ’گورسم
لَومِه   مِنِه ’لوات  نِهم تا  بِروه  روز
ئي قدر ببوسم كه ’لوامون بِزَنِن سوز
دختر- اي بي ادب اين قاعده مهر و وفا نيست
اين   صحبت   بيجاي  تو البته  به  جا  نيست
عاشق  نبود  آنكه  به  تسليم   و  رضا  نيست
افسوس  نداني  تو  كه  در عشق  خطا  نيست
عشق و ادب آميخته باشد چو تن و جان
عاشق  نبود  گر ننهد  گوش  به  فرمان
پسر- در عشوه دي يَه چي تو نَوِيده ِ مِنِه دنيا
گل    نيد  چو رنگ   تو قشنگ   و چمن آرا
عكسِتِه     بده   تا    بِفِر ِست م    به     ولاتا
تا  ’پاي ،  همه   مخلوق   بِكَهنِن  به   تماشا
ئي قدر قشنگي كه ندونم چه ’كنم بات
ايكاش بي ’يوفتم مو بِووسم ز سر ِپات
دختر- با  ما  سخني  چند ز آسايش زن گو
از  طرز  زناشوئي  و در عشق  سخن  گو
زين ريب و ريا بگذ ر و بي پرده سخن گو
گو رسم  شما چيست از آن  رسم به من گو
قومي كه ندارند به دل رحم و مروت
البته    ندانند   ره    و   رسم   محبت
پسر- ساكي به  مِنِه مال  به بَگزاده   نظر داشت
مِهر ِس  به  مِنِه جونِس و عشقِس مِنِه سر داشت
عشقِس چو’نو سخت بيد كه به بَگزاده اثر داشت
ساكي    اِگر   يوِستَي  ’و بگزاده    خبر   داشت
رَهد ’ورمِنِه ره ، بِووس ِ گِر ِهد و دوسه چو زِيد
يِه   گاو  و  دو   خر دادِس  و    بَگزادِنه   اِستيِد
دختر- ماها خبر از گريه محبوب نداريم
از عشق   كسي ما به  دل آشوب  نداريم
والله   به  خدا طاقت  يك  چوب   نداريم
ما مثل  ’هميلا   كه ’رخ  خوب   نداريم
صد خرمن مهرت نخرم من به پركاه
پاپا   نتواند   بخورد  چوب   سر راه
پسر- يه شَو بِه كِل ِ دست ِ ’هميلا ’مو  نشستم
انگشت    حنائي    سِه   اِورِد   زِيد  كَد‌ِ  دستم
ئي   از   اثر   دست   بلوريسِه     كه    مستم
هوش از سرمو رَهد ’هو ’ورِيستاد، مو نشستم
حالا  تو اِگوي  مهر و وفا  هيچ ندارين
حالا تو اِگوي صدق و صفا هيچ ندارين
دختر-’لر بچه شنيدم كه شما خانه بدوشيد
از  زندگي  سخت  در افغان  و  خروشيد
افسرده   و حيران  و پريشان   و خموشيد
زيرا  كر و لال  و همگي خانه  به دوشيد
هرگز به چنين جاي كه من پا نگذارم
من  طاقت  اين  زندگي  سخت ندارم
پسر- بي ’يو مال، كه اِز’شر’شر ِ مَشگهانَبرِت خَو
ز   لِرلِر   ميشون     كه   ئي   ياهِن    به   سِر ’او
اِز    رَم ِ    شِكالا    كه    اِر ِن    واتَك    و    وادَو
از      قهقه      كوگون      و    ’عرمنيدِن      بَرفَو
رو پيش ’بوهون تا به صحرا همه سِه ’گل
تا چشم   اِ’كنه  كار  همه س  لاله  و سنبل
دختر- اي ’لر بچه دانم دلت از غصه كباب است
دانم   كه   ترا   زندگي   و   وضع  خراب  است
اينها  كه  تو گوئي كه  نه نان است و نه آب است
نه  بالكن  و  نه  سالن  و  نه ’نقل  و شراب است
ماشين   شما   نيست  جز  از   قاطر   و  يابو
ديگر تو چه گوئي به من اي بي چشم و بي رو
پسر- ’در ’دنگ مَده، دولت دنيا زِ ’خمونِه
هر  وقت   بَليطا   اِگِر ِن    عيش ِ    لرونِه
سالن  چِنِه  دي  سِيل  و صفا  زير ’بوهونه
گلنار ِ    نديدي     كه    بِوازِه    و    بِخونِه
’لر  با كَد ِ  واكِردِه  نِشَستِه ’كپِ چاله
سيخا به مِنِه چاله  و دو ’ور مِنِه پاله
دختر- تو صحبتي از صدق و صفا هيچ نداري
زيرا   خبر  از   مهر   و   وفا  هيچ    نداري
دلداده    نبودي    تو   كه    عاشق    بشماري
از  عشق  نگفتي  چه كسي  رفت  به  خواري
ذكري تو نداري به جز از ذكر ’هميلا
حرفي تو نداري به جز از حرف زليخا
پسر-     رَهدم به مِنِه لِر كه بَليطانِه بچينم
اي  ياد ِ   هَم  او روز ’هميلان ِ ’مو  ديدم
هِي  سِيل  اِكِردم   بِس   و هِي آه   اِكشيدم
جون   داشتم  اما   به   خدا   زنده    نَبيدم
دل مثل كبوتر اِطَپِست بيخود و خَشخار
’او رَد به مِنِه مال و ’مو مَندم به ’نك دار
دختر- چشمم به تو روشن كه تو هم كان وفائي
حالا   كه    چنين   بود   چرا   عاشق     مائي
بنگر   ز  پس   كوه   كه    برخاست   صدائي
اين   بانگ   هميلاست   كه   گويد   تو   بيائي
او  طالب   ديدار،   تو  هم  عاشق  اوئي
با من تو چه گوئي چقدر بي چشم و روئي
پسر- شي ’ور’مو بكن سيت اِخَرم ’جوِه و ’شولار
ده    توپ    ز   چلواري    و  ده     توپ    قلمكار
مِينا    اِخَرم     سيت     ز    دكون دار ِ     شَلَمزار
اِز    قند    و    شكر   هر  چه    بِخوي    باربرِبار
ياالله   ’ورِه   وايَك   بِر‌ِويم  خدمت آخوند
بي دردسر و كشمكش و بي ’قر و بي ’لند
دختر- خنديد و به او گفت: من اين بخت ندارم
من    طاقت    اين    زندگي    سخت    ندارم
صدسال    بخوابم    زتو    من    ياد     نيارم
اي   ’لر  بچه هرگز  به   تو من  دل   نسپارم
چون رسم زناشوئي اين شهرنداني
بهتر بروي مال،‌ همان خر بچراني
پسر- ئي دو ’شو همه بَر گَله دادم مو به چودار
يه   غاز   ز پي    لاسِه    ندادم    به    طلبكار
پيلانِه    ’دمت    ’پاي   بِدسون ’جوَه  و شولار
از لج كشي   و خيره سري   دستِت ِ   ’ور   دار
اي  كاش تو يك چند دم  مال  بي ياهي
اي كاش توهم از خر شيطون بِدِراهي
دختر- اين فكر خطا را  كه  به  مغز تو نهاده است
اين    لقمه   سنگين  به   گلوي    تو   زياد   است
بر   روي   تو   دنيا   در   دولت   نگشاده    است
زيرا   كه   طبيعت   به   شما   هيچ   نداده    است
’لر بچه برو زود از اين شهر تو بيرون
تا اينكه  نفهمند  مامان جون و پاپا جون
پسر- اَر نَجفَلي و جونقلي و ساكي و شهباز
’بووِدربَس و ’گوِهيم  بَس و او ميرِه پريناز
با    يَك  بِنِشينِن همه سون  همدل  و همراز
يك   عهد   بِبندِن   به   دَم   مال   علي   باز
اوسو ،  هَوو  گالِه   اِنِهيم ’وركَل ِ مالِت
نونا ’خوت و بوَوت ِ اِنِهيم ’ور پَرشالِت
دختر-’لر بچه دگر با تو سروكار ندارم
ممكن  نشود   هيچ   به  تو  دل  بسپارم
ديوانه   نِيَم   ترك   كنم   شهر  و ديارم
هر  جا   كه   خيابان   نبود   پا  نگذارم
رقص و طرب و شادي ’لر مثل ددان است
گويند  كه  موسيقي ’لر  بانگ  سگان است
پسر- نِيدي كه چطور با راِ’كنه ’لر به ’شوتار
نِيدي   ’لر ِ   وختي    بِرَسه    و    بِوَنِه    بار
نِيدي    تو   هياهوي   ’لرونه    مِنِه    ’كهسار
نِيدي    كه چطور خرس    اِدِراهه   زِ پَس  دار
خِرسونه تو نِيدي كه چطوري اِ’غرومنِن
وقتي   اِ’غرومنِ   همه  كوهان ِ  اِرومنِن
دختر- پس خرس چرا گاز نگيرد ز هميلا
با   پنچه  چرا   جِر   ندهد  چادر  و  مِينا
در  خون  ننشاند   ز  چه  آن  دختر  زيبا
تا  با  دل  پر  خون   بكشد  رخت  ز دنيا
تا  مادر پيرش  به  عزايش  بنشيند
تا روي تو و همچو تو را هيچ نبيند
پسر- خِرسون سَي ِ كينِن به هميلا به پي ياهِن
خِرسون   سَي ِ   كينِن   زمِنِه    ره    بِسگاهِن
گَو ويَل   اِروِن   ور   مِنِه   رَه   رَهنِه   اِپاهِن
اَر خرس   بي يا    با   كَل ِ   ’گرزا    اِدِراهِن
خرسِه اِزَنن ِ با كَل ِ گرز تابِرِه اِز حال
گوشاسه   گِرِن و اِكَشِنِس  به   دم ِ مال
دختر- اي ’لر بچه بنگر به لباسم چه قشنگ است
چين ِ كت   و  پاچين  من  از  شهرفرنگ   است
بين   چين   و پليسه  چقدر  رنگ به  رنگ است
اين فرم جديد است كه خوش ’برَش و تنگ است
اين فرم قشنگ است نه آن چادر و مِينا
اين خوب  لباسي است نه شولار هميلا
پسر- خياط پدر سَي تونِه كِردِه مِنِه كيسه
كِر  ونده به كيسه  بِس اِگو چين  و پليسه
’جوِه ت  به تَنِت مِسَ  بِرِهزه  هِي اِديسِه
تَرسم  كه عرق ’پاي همه پاهات ِ بخيسه
مَرپيل   نِداري   بِروي  تا دم  بازار
مَر چيت نِداري بكني ’جوه و شولار
دختر- سلماني ما پيچ و خم از زلف در آرد
صد تاب  به  يك  تاب  زهر  تاب   بر آرد
گاهي  به  سر انگشت  پس    گوش  بخارد
تا   آنكه   ترا   بر  سر   اين   راه    بكارد
خوش بر‌ِش و كوتاه بود زلف چليپا
دلها  همه  از شانه  بريزد  به سرپا
پسر-’بووتون همه ’مردِه كه پَلاتونِه بريدين
تِي   نفس  خوتون   هيچ  خجالت   نكشيدين
قيچي   نِه   كشيدين،   همه  دلهانِه كه ديدين
پَ  سي   چه  به   درد  دل  دلها    نرسيدين
ايكاش ’مو دِلاك  قرمساق ِ  بديدم
تا تار ِ سر ِ زلفِت ِ باجون بخريدم
دخترـ-بين صورت من از اثر پودر شده ماه
سرخي  لب من  ز  رژ اينسان  شده دلخواه
اين  زلف   خم اندر خم   من   گشته   چليپا
آرايش    ما   بين   و  خبر   بر   به  هميلا
تا    كلفتي    خانه   ما  را     بپذيرد
يا غم خورد آنقدر كه از غصه بميرد
پسرـ-اي قَدر نَساهين به ’گپاتون گچ و آهك
آهك    اِرَوه   ’ورمِنِه    تي تون   اِزنِه  لَك
زلفانِه   مَپيچين   بِه   يَك   چي   ’دم  اردك
سينه   مَكنين   واز   و   زِ  سرما بَزِنين دَك
اي پنجه رِازون كَل وكوسه نَدرارين
مَرتعزيه خونين كه  شيطونِه  اِيارين
دخترـ-ديگر سخن از عاشق و معشوق چه داني
از  چيست   كه   از عشق  سخن   هيچ   نراني
عاشق    تو  نئي  ’لر   بچه اي     چشم چراني
اين    است   از  اين   كارتو   شرمنده    بماني
برگو كه شده عاشق چشمان هميلا
برگو كه  شده  شيفته  زلف ِ زليخا
پسر-’در گَل مَل و مَستِن كه مَني كوگ ِ بِهارِن
گَل گَل  اِ’روِن ’كه  بَن و ’كل ’خنگ ئي يارِن
’درگَل   همِه ’پاي  ليوَه  و ’كرگَل  همِه هارِن
عاشق   اِبوهِن   ’وريَك    و   بازي    اِدِرارِن
دستابه مِنِه دست، اِ’سگاهِن به پَس دار
لَوها   به  مِنِه  لَو اِ’رون  تابه ته ِ غار
دخترـ از دار و پس غار من آگاه نباشم
با  عشق  تو اي  بچه  لر همراه نباشيم
من   مثل   هميلاي   تو   گمراه  نباشم
من  آدمم   و  هيچ   در  اين راه  نباشم
بيزارم از اين عشق اگر عشق تو اين است
اي  خاك  به فرق تو اگر عشق چنين است
پسر- چي كهنه ’لري ’وركِل مال اَر نَروي شو
اَر زير   لاحافس   نه   تِپي  شَو  به   مِنِه   خَو
اَر   سينه   بسينه س   نَنِهي  ’لو  به   مِنِه   ’لو
پستونِس ِ    اَر    مثل      اِناري     نكني     اَو
ايطور   اَيَربِس   نكني،‌   كيف چِه دارِه
اَر عشق نَبو حال دل و جون ِ ’مو زاره
دخترـ ترسم كه پريشان شوي از زلف پريشان
از   كفرِ   سر  زلف    ز دستت   رود   ايمان
مجنون    شوي   و   سربگذاري    به   بيابان
فرهاد  صفت   بر   سر   اين   كار   نهي جان
بيچاره  تو از عشق  خبر هيچ نداري
بهتر كه در اين مرحله پا را نگذاري
پسر- فرهاد ِ اِبَرم تشنه اِيارم   ز سر اَو
مَر سنگ  تِرا’شم كه ز تر’سم   بِكنم تَو
فرهاد  سبيلو  كه ’گرهد   از وَرِ خسرو
شيرويَنِه ’گن ميرِه كه كَشتِس به مِن ِ خَو
نِيدي ’لرِ وَختي كه سبيلا سه بِدِه تَو
نِيدي ’لر‌ِ وَختي  ببره دست به پِشتَو
دختر-مادوست نداريم به غير از دل بيمار
خوبان   نپسندند   به   جز   ديده   خونبار
تا   سر  نسپاري   نشوي   محرم   اسرار
البته   شنيدي   غم   مجنون ِ   دل    افكار
كان عشق بيچاره چه ها ديد و چه ها كرد
مجنون ِ   دل  آزرده  جفا  ديد  و وفا كرد
پسر-مجنون نگو باس بَدم ، بي پدري كرد
’ور كَند دَم ِ مال و يَه مشت ليوِه گَري كِرد
’اوليوِه زخوس ’پاي همه دنيانِه بَري  كِرد
در ’مردن  معشوقه  چقدر  بي هنري كِرد
ليليس كه ’مرد اِز پي ’اوسي چِه پَ و استاد
وَستَي سر ِ قبرِس  پَ ديَه سي چه ’ورِيستاد
دختر- اي ’لر بچه از مرحله عشق تو دوري
زين مرحله   دوري تو كه سرمست غروري
زيرا  كه جواني  تو و در عيش   و سروري
مجنون   دل   آزرده    اگر   كرد   صبوري
اومانده كه از سوز چو شمعي بفروزد
تا   قطره    آخر   همه  شمع   بسوزد
پسر- ايكاش در ’او موقع هم او’چوبرسيدم
تا تيَمِ ِ     بِوَندم   ’مو   و   مجنون ِ    بديدم
هَل   هيز ِ   بِوردم  ’مو  و   گرز ِ  بكَشيدم
ده   دِنده   به   يَه  جامو  ز  مجنون  بِبريدم
كوربيد ؟ نديد  ليلي  بيچاره  چطَو  مرد
’او مَند كه دي آبِروي مير گَلِه ’پاي برد
دختر- ’لر بچه نخواندي ز زليخا كه چه ها كرد
ديدي   كه   چسان   معركه   عشق   به    پاكرد
بيچاره    بدبخت    جفا    ديد     و   وفا     كرد
تا     يوسف     كنعاني    خود    كامروا    كرد
مائيم كه بر هر كه دل خود بگذاريم
در راه  وفاداري  او  جان  بسپاريم
پسر-اِي جِن بِزَنه ’ور سر و مَنگال ’زليخا
آلي   بِبَرِس   كِرد   همه    زَنگَل ِ    رسوا
يوسف   كه قشنگ  بيد، اِدي  نِس همه دنيا
چِس بيد كه خشخار خوسه وَند بيد به نَمونا
صد حيف كه ’او موقع به دنيا ’مو نِبيدم
افسوس     نِبيدم      كه   پَلاسِه   بِبريدم
دختر-تكذيب ز عاشق مكن اين راه وفا نيست
اين  صحبت   بيجاي   تو البته   به   جانيست
اين صحبت عشق است  كه تكذيب  روانيست
’لر  بچه   اگر عشق   نباشد  كه  خدا   نيست
انصاف   نباشد  كه  ز ما  در  گِله باشيد
از چيست شما اين همه كم حوصله باشيد
پسر- مِلكي كه پر اِز خارَه و جز شوره نِدارِه
اَرتخم    وفا    بِس       بِوَني    فايده    ندارِه
آدم    ’هنه    كم   اسم    زئي ِ    مِلك    نِيارِه
عاقل  ’هنِه   كه  تخم   به   ئي   مِلك    نكِاره
زينگَل كه به ظاهر همه سون حور سرشتين
در قلب ِ  هونو  روز  ازل اسم وفانِه ننوشتِن
دختر- بهتر كه در اين شوره زمين تخم نكاريد
ايكاش    شما    از    دل    ما     ياد     نياريد
هرگز    به    درِ    خانه    ما    پا     نگذاريد
اين    غير    هوس   نيست  شما عشق  نداريد
ما   گر   به   تمناي  شما  دل  بسپاريم
هر روز بهر بندي و هر لحظه شكاريم
پسر- ’در عشق چِنِه؟ عشق ثمر هيچ ندارِه
آه   دل   عاشق    كه    اثر    هيج    نداره
معشوقه  كه  اِز عاشق ِ ’خوس ياد ني ياره
هرچه    اگِريوِه،  ’هو   خبر   هيچ   نداره
عاشق شَو و روز اشك ز تي هاس اباره
معشوقه   هَمِس   تخم  جفا كاري  اِكاره
دختر- آنان كه در اين باديه بي نام و نشانند
در   دل   به   فغانند   ولي   بسته    دهانند
يك   قطره   اشكي  كه  ز چشمش   بفشانند
اندر   عوضش   كشور   دل   را    بستانند
ما نيز بسوزيم و شما بي خبرانيد
ماهم به  فغانيم چرا  دل  نگرانيد
پسر- پَ بِهل بِرم مال، علي  بازِ  بي يارم
گلزاده   و  گلنار   و   پريناز ِ     بي يارم
كا رحمت و مِرداس ِ خوش آواز ِ بي يارم
’تشمال  ’خمون  و ’دهل و  ساز ِ بي يارم
تا  ايل   وتبارم  همه  زي  كار    بِفهمِن
’درگَل به عروسيت به خَهمِن و به چَهمِن
دختر- مردان همه گر در بر ما سر بگذارند
گر روي   زمين   لولو   و  گوهر  بشمارند
هرگز    نگذاريم    به    ما    دست    بيابند
دانيم    كه    اين    قوم    وفا   هيچ   ندارند
شيطان صفتانند به صورت همه انسان
انسان  به  جمالند  به معني همه حيوان
پسر- پَ زلف كِرِنج ِ نَوَنين ورپِس ابرو
پَ  نرگِس  كال ِِ  نگوهين  نرگِس  جادو
اَر راست اِ’گوهين پَ نَدراهين ز پس ِ تو
پَ   گوشه   ابرو    نَنِشونين    به    يارو
پَ   سر  زمِنِه   پنجرِه   سي   چه   اِدِرارين
ئي سي دل كينه كه ’چو’نو عشوه ئي يا رين؟
دختر- فهميد   كه  ’لربچه    به   او  عشق   ندارد
مفتون نشده ست او،‌كه به وي قلب پريشان بسپارد
با   مهر    و    وفا   هيچ    سر   و   كار    ندارد
عاشق   نشده ست   او   كه   به  وي  جان بسپارد
آن ماه دل افروز از آن كار كِسل گشت
افسرده و  شرمنده و بسيار خجل گشت
’لر بچه   تي   ياسِه   زِ  مِنِه   تيس   نَورداشت
او  تير ز   مژگونِس   و ئي  سينه  سپر  داشت
او    فكر  دگر  داشت   ئي   فكر  دگر   داشت
او سوز ز خود خواهي و ’يو سوزِ جگر داشت
تِي ’خس اِگود، ئئ’ ’ددَرو چي خرمن ِ نازه
’يو  چندي  قشنگه  كه  نه  پهن  و نه  درازه
دختر- اي لب  لعلم مگر امروز سرابي
اي ناز و كرشمه مگر امروز به خوابي
اي  زلف چليپا زچه  در پيچش   و تابي
اي نرگس شهلا زچه رومست و خرابي
كاين ’لربچه اين سان به سرپاي ستاده است
وز  تير جگر  دوز من  از  پا  نفتاده   است
اِدبار   به   خَو بيد   ’وريستاد   سر ِپا
بدبختي اِويِد بيدو رسيد بيد دَم ِ صحرا
دنيا  سرانگشته ِ   گِرد  بيد   مِنِه  ’لوا
پيمانه  پر آبيد  و  اِرِهسِست  به سر پا
از دير، قضا و قدر ئي صحنِنِه ديدِن
اخما مِنِه تَك هر رو دِويدِن و رِسيدِن
بي  موقع مَشيت   مِنِه سيلا سرِ دِروِرد
ئي مَحصِل ِ ’قز هيچ  ندارِه به كسي قيد
خند ِستَي و چشمك به قضا و به قدر زِيد
او ’پاي همه نِه ديد   ولي او نِه كسي نِيد
’جمنيد ’لوانِه  كه ’يونِه سي چه نَزيِده
تقدير ’گدِس حرف مَزِن  عشق  نَويِده
آراست  سپاهي  ز سر زلف   پريشان
صف  زد  سپه ناز و كرشمه به بر آن
اند ر پي   قتلش  بنوشتند   چو  فرمان
آن حكم به چشمان سيه داد و به مژگان
آن ماه   دل افروز  در آن  كار دو دل بود
چون فكر بدي داشت از آن فكر خجل بود
داني  ز چه  ترديد  سپر شد سر ِ راهش
چون ديد كه زيباست بسي طرح كلاهش
وان  حالت  مجذوبي و آن  طرز نگاهش
شيريني  آن لهجه  و آن  صورت  ماهش
شد  محو  تماشاي  آن  صورت زيبا
افسوس بسي خورد به آن قامت رعنا
باز آن بت  مغرور ز نو فكر دگر كرد
خودخواهي خوبان به دلش باز اثر كرد
باناز و كرشمه  به بر خويش نظر كرد
سردار  محبت  سپه   عشق  خبر  كرد
صفها همه آراسته گرديد ’معَجل
تقدير مويد شد و تصميم ’مسَجل
عشق ئي ’چو رسيد عقل چو ديِدس زوَرِس چِست
معشوقه   به  عشق   لَونِه  گَزيد  عشق   اِخَندِست
’لر  بچه    نِه   ديد  و دلس  اِز  شوق   اِشَنِگست
اِز   شدت   شادي    رخِش     آبيد   چو   اَنگِشت
معشوقه  ’گدِس  كِي  تو  اِويِدي ’مو نديدم
’گد تير ِ كمون كن بِزَنِس چون ’مو رسيدم
او  زين  همه  خيره  سري  بود   چو ننگش
ابروي  كج  خويش  كمان  كرد  به   چنگش
مژگان   سيه     بود    چو   پيكان   خدنگش
اين تير وكمان داشت كه مي رفت به جنگش
آن ماه دل افروز به چشمش چو نظر كرد
تير  نظر  از  قلب  سيه  بخت  گذر  كرد
با تير نظر زِيدِس و وَستَي به سر خاك
مژگون سيه سينه بي كينه ِ سِ كردچاك
چَسبِست به يَك چي سر پاكت بزني لاك
دستا به سردست نشست بيد به  سرخاك
’گد واي ’مو رَهدم دي يَه، ’گد: اي بسلامت
’گد كِي  تونِه  بينم دي  يَه، ’گد: روز قيامت
ئي    قشقره     از  عشق    چو    وابيد   هويدا
عشاق     ستم     ديده      اِويدِن      مِنِه     دنيا
ليلي، ’خوس و مجنونِس و وامق، ’خوسو عَذزا
كف   زِيدِن   و صف   زِيدَن   و استان به سرپا
شيرين ’تر’كِستي ’خو’سو خسرو چو رسيِدن
گَرزِيِن    چو    فرهادِ     سراِشكنَدِنِه    ديدِن
شيرين به غضب گفت: پس اين مرد كجا بود
در خاطر   ما  مانده  كه  اين  عاشق  ما بود
اين   بود   قتيل   من   و قتلش  چه  به جابود
تقصير   ز ما  چيست  كه   اين  كار خدا بود
عاشق ’بد و از تيشه  بيداد  نترسيد
جان داد به معشوقه و فرهاد نلرزيد
فرهاد ’گدي :  زينه كه  قلب ’منِه ’سوهدِه
امروز   دو   روزه   زِجَهَنِم   ’يو ’گرهدِه
پيل او ’چو نبيد كَ ’يو چطور مالك ِ ’پحته
هم  باز  قشنگه   يو  مَني   حوري   ’لوده
معشوقه به او گفت كه  :‌ تقدير تو اين است
تقصير  ز ما  نيست  اگر عشق چنين است
دختر- اي دوست مپندار كه تو عاشق مائي
بيچاره   و     در  حالت  تسليم  و  رضائي
اي   عاشق   دلداده   تو   مجذوب    خدائي
’هشدار     كه     تو    آينه    غيب    نمائي
از  ماست  پديدار  ولي  عشق  ز ما نيست
از منبع فيض است و جز از سّر خدا نيست
پسر- حالا كه اِ’گوي عشق جز از سر خدانيد
پَ  جون  ’مو  از   جون   تو   البته    جدانيد
افسوسم   زِ اينه كه  مِنِه قلب تو يه ذره وفا نيد
دوني  كه  مِنِه  وادي  عشق  شاه  و  گدا نيد؟
حالا كه تي يا كال ِ تو تَش زِيدِه به جونم
بايد   كه   اجازه   بدهي   پات ِ   ببوسم
تا خواست   اجازت   دهد ماند زبانش
دانست كه   آن  تير سر آورده زمانش
خوشنود از اين بود كه افتاده به دامش
لكنت به زبان ماند كه ترسيد ز جانش
افسرده از اين  بود كه مي ديد جدائي
خرسند از اين بود كه مي كرد خدائي
’لر بچه ’ورشستاد به پا عزم وفا كِرد
بنگر كه چطو حق ِ وفانِه ’هوا ادا كِرد
سِلي ’هوبه معشوقه وسِيلي به هوا كِرد
گويا  گِله  از  يار  ستمگر  به خدا كِرد
چي  بيد اِلَرزِست  ولي هيچ نه واستاد
وستَي به سر پاس و دريغا نه ’ورِستاد
« داراب افسر بختیاری»

شعر بختیاری از جناب آقای علی محمد شیروانی ناغانی

کلار

وِریْ سْتادْ اَوْر       سختے تیره و تار 
بِرَهْدیَه راستْ به نوکْ ڪُهِ    ڪلار

تَــشِ برقے.   بهْ زِیـد بَرِ مــازه ی اَوْر
غُرُمْنـید و  شُروع   ڪـِرْدَیْ وِ   رَیبار

فَــرازِ ڪُه  فــرو شُــــد     در دِلِ اَوْر 
فُرو از آســـمون   اَو بیـــد     وِ  اَنبار

چُو طفلی  مِکْ زَنِهْ     پِستــونِ دانِه
مَڪیدْ   هرْ چه    تِرِســدْ اِز اَورِ پُربار

بِـــنازُم      قُـــــدرَتِ   پــــروَردِگــــارِ
بِــه اَورِ   تـــیره  اَوْنِ    ایڪُنِــــــه بار 

دِلٍ ڪُهْ  پُر اَو آبید ،  سَـر پر   اِز برف
بِه دَوْرِش چَشمہ جاری گَشت بسیار

چِرِزگون   و ڪِغون  و    شیر    کُشتہ
زِوِردِگــون       و گَهـــرو     و شَلمزار

مَتُـونی    و گَلوگِـــرد      و گِردْبیشه 
هزاران   چشْمِہ ی   دیگر به ڪُه سار

ڪِرُوْدیْ   ایـڪُنه    وِ تَنگِ   زنــدون
ڪَمونِ   سُوزِسیرِش   نَقــشِ   اَوشار

رِسد  چون رودسوز و مینه  دُوپُهْ لون
بِہ ڪُهرنگ  و بهشت آباد    شَود یار

دریغــا   اَز خُــروشِ   رود    ڪــارون
ڪِه اِی   روزا    وُ ویْ رنجور و  بیمار

بیـاین گُوْیَل بہ حرفها مو ڪُنین گوش
رِسَد اَز  ‌ سبــزڪوهْ    صِدایِ  هِی جار

زِ تیغِ   تـــیزِ    تیْ     بی ْ  ام     ایْ وُ وِ
رگ  اُ وْ    رُود    سَــوزُو    لَتِه   و     پار

ایْبُرِ نِ  اُوْنِ   اوسو    دی اَویْ   نِیــاهِہ
نَہ  ناغــون،  نہ چغاخُور ،نہ   شَلَمزار

بِه   تار و پودِ     ناغانے.     به ناغــون
زَنَدْ  نَقْشے چُو   فَرشِ نُو   بِہ    تَمدار

مُدامْ  ڪَرڪیتِ   جُولا   بَر به    پودَم
زَنَد  ضَرْبِ  نوئی  چُون   ضربِہ ی   تار

اَگَر  اَو    چَـــشمہ هایِ   رودِ     سَوزو
رَوَندْ   اَز دسْــتْ   باید     بُڪُنیـم  بار

اَوِ اِی    چَــشـــمہ  ها      چـی  آبرویِ
اَیَرْ    رَهْدْ   آ وِ رو   نـیاﻫ        دِگَــر بار

بِه شُد   آلو قَرِه  چی چَشمه  ڪوری
فُرو   شد آبِ   چَشمشْ     در دلِ غار

شاعر:علی محمــد  شیـروانے  ناغانے
1394/۱2/25