ادبیات کودک و نوجوان مهر داوار

این متل از گروه واتساپ سرتال رونوشت گردید

*نَ دایی(زِئنه بَو)*

☘️☘️☘️☘️☘️

متل به زون بختیاری
نویسنده:علی محمد شفیع پور
ویراستار: استاد هوشنگ کریمی
خوانش : خانم اسدپور
☘️☘️☘️☘️☘️☘️☘️

بَهره : اول
🌹🌹🌹🌹🌹

جانشِئر کُر *کَلَی* مراد دوتا کر ۱۰ و ۱۴ ساله و ی دوهدر ۸ ساله داشت... کر گپس کیامرز ، کر کوچیرس پرویز، دوهدرس هم *نَواته* بید ...
دوسال پیش تر، گل پری زینه س *سِلق* گرهدس و مُرد ...
زه او روز به ای وَر زندیی س شِیوِسته بید به یَک ...
خَرد و خُوراکِ خُو نداشتن ...
تا *مَوِودی* که گل پری زنده بید، بچیل مَنستی *چَپه* گل هدن...
اما حالام ،میا نواته شونه نکرده... رختا جغلیل نشُوشته.. هونه بی سر و سامان! ...
بَهد مردن گل پری همه چی چَواسه وابیده بید ...
ی روز کِچی بچیل نون اِپُهد سی سون، ی روز دیه هم بُتِه بچیل ...
ی روز هم سُواو خدایی زینه هُمسا ... وختی هم هیشکی نون نی پُهد گِرده اکردن و خردن...
هرچه هم کَلَی مراد و *نِیستَر* دوهدر و زینه مِئره مردن *کِتِن* کردن ،
جانشئر قول نکرده بید که یکی زه سون بستونه...
جانشِئر هم ی مامِلگری داشت و هَی ای مال و اومال بید....
دمصو زی وا بِرشت اُفتو *شَلِه ن* انهاد کُد قاطر *دیزه* و خوس هَم *یَنَری* سوارس ابید و ارهد به مالا ،،،

ی روز سَرزیری ارهد و ی روز سروالا ... *گاتا وَختی* هم اِرهد به *اَداره* جنس اِیَورد ...‌
همه چی داشت زِه گُل سَر، روغن چرخ، قرقره، گِرز پهن و باریک ، سیزن جودوز و جوالدوز و منجق ورکن تا مُهره مار و پوست کفتار و ریال ارشوفی ، لُپک و اَورشُوم و علف بهمن پیچ و ...
خلاصه چکار داری زه شیر بنگشت تا جون آدومی زاد همه چی داشت...
من هر آبادی ارهد زنگل هی به دورس بیدن ...
گودشت و گودشت..
من همی آبادی گردی ها که هی ارهد، ی وُلا وَرخَرد کرد به دوهدری که وا ی هَری و شله درده و چارتا مشک من رهد به غمون نشسته بید ...
رسید بس تو کی نی و مو کی نوم ...
خلاصه٠٠٠٠
پی ن رسوندن به یک ... سیزن کمرگِر دراَورد شله س *دوهد* و مَشکاس هم بار کرد و وایک وستون واره سی آبادی سون ....
کد ره آروفت که یو نازلو دوهدر کیماس هده و هِندا ۲۵ سال سندس هده ...
مهر نازلو وست من دل جانشِئر... تحریف پشت تحریف (جانشئر خو حرف ازید) ... وا حرفاس دل نازلون برده بید و همو کَد رَه بس گود:
_" مو زت خوشوم اویده و خوم بیام به خاستگاریت،،
اَلوَت ایر تو هم دلت بخوهه ....
ایر هم دلت نیخوهه همی حالا خطس کور کنوم"...
نازلو گود:
_" تو پیا خووی هدی اما بچه داری، سخته شی بکنی به پیاهی که بچه داشته بوهه ...
بچیل او دا گاشد خوش سون به مو نیاهه ...
گاشد هم وامو نسازن ...
هر دوهدری که شی کنه، دلس اخو خوشی بوینه ...
مو چطور وا ی *بُر* بچه خوشی بوینوم؟"....
جانشئر خو نیشت بس و ی لوهنده ای داد و گود:
_" زه چِن ترسی، مَر اخوم بنومی کنوم ... بچیل مو چونو سختی کشیدن که به ای چیا فرگ نیکنن ....
ایر زرنگ بوهی تری جا داسون من دل سون بگری.... ی هفته دیه روز چارشمبد چاست ظهر دووراته ایاهوم به مال تون ... فرگات بکن ایر جواوت، ها هده بیو سر چشمه سی اَو ایر نه٠٠٠٠
هم مو زه سر چشمه ورگردوم به مال خومون"...
من همی هیس و بیس رسیدن نِهنگ آبادی ...‌ صدا داد و قال ارسید به گوش ... ی تَهد صاف اما *مَکال* کل آبادی بید ...
جاهِلون و پیایل مال همه جم وابیدن و داشتن گوبازی اکردن ...
هَوگاله جغلیل رسیده بید به آسدمون ...
جانشئر و نازلو زه یک سوا وابیدن ...
نازلو مند و ی دنیا فرگ ...‌
جانشیر هم فرگ نازلو چی خُوره وست به جونس ...

من ره ورگشتن به هونه ی *نیم اِشکَو* گوشت بره استید و واخوس اَورد به هونه ....
شوم وا بچیل کواو کردن و خردن ...
مَوِد خَو ،کریل نشوند ای کل اُو کل خوس و نواته ن هم نشوند سر دلس و گود:
_" جا داتون خیلی خالیه .... کاشکی مو بجا هو بمردم و هو زنده بمنده ...‌ ار هو زنده بید حال و روز ایسا یو نبید ... زه قدیم خو گودن:
*دستوم بشکهه بهدر زه پامه٠٠ بووم بمیره بِهدر زه دامه* "..
هی که داشت حرف ازید هم دست کشید من سر نواته ... بچه بد بخت زه بی ششت و شور، شش زیده بید به سرس....
بچیل هم وستن به یاد روزا خووی که وا داسون داشتن و زیدن زیر گریوه ....
جانشیر به بچیل گود:
_" مو و داتون دل و جونمون کشته بید سی یکی دیه ... چَند هرچه دار و نداروم اخاستومس .... اما خدا نَهِشتس سی مون ....قسمت بید٠٠٠
حالا٠٠٠
اخوم ایر ایسا حرفی ندارین ی ماهینه مسلمونی بستونم که هم ی غذایی بده به دست تون، هم اَو بزنه کَد رخت و پَخت تون ... چندی هی مردم نون بپزن سی مون .... زه روزی که داتون مرده هیشکی مون هنی ی تیکه نون خو زه گلی مون به لَم نَرهده ... به او خدا دی نایی بم نمنده... دلم اخاست خوم بجا داتون بمیروم" ....
نواته بچه بید و نونست بین دا و زینه بو چ فَرخی هده شاد وابید ....
پرویز هم هنی خو بَد زه یک جدا نیکرد و هیچی نگود ...
اما کیامرز که ی کمی گَفتر بید خوشس نوید و سرسری گود :
_" هرکاری خوت اخوی کنی بکن ... اما بدون هیشکی سی مو دا خوم نیبوهه و نِهلوم هیشکی سر جا دام نیاهه... همس هم تَسخیر خوت بید ... دام چونو نبردی دُویدر تا دیر وابید و زه بی کسی جونمرگ وابید!!!" ...
بچیل ،فقط انیشتن به
جانشیر٠٠٠٠٠
آروفت که همه چی هم اوطوری که فرگس کرد ساده نید! دی هیچی نگود ...
خلاصه٠٠٠
کیامرز صحو به مدرسه نرهد!!
هرچه بَوس بس گود:
_"سیچه نرهدی مدرسه؟"
فقد گود:
_"سروم درد کنه"...
جانشئر زه لابدی رَه پَنه اَورد به جونقلی خوسیس و حال و حکایت بس گود...
_" کاکام جونقلی،
تو خوت ادونی که مو چندی گل پری ن اخاستوم ...
اما شانس نداشتوم و خدا تندی زوم گرهدس ...
ابینی که بچیلوم به چ خاری وستن .... وا کیامرز صحبت کن که بِهله یکی ن بستونوم سی سرانجوم خوم و بچیلوم ....
بخدا گناه دارن... زوس تالام که گل پری مرده ،هنی ی تیکه قیت خو زه گلی هیشکی مون به لَم نرهده ... سر نواته پر وابیده زه جونوری ... دورگل مال هی دوهدرم انگست نشون کنن "....
مامیزر حرفا پیایل اشنید ....
کیکنید زه مزگ سر و گود :
_" ای بی بُفا چطور دلت ایا ی مینا سُهری یاری جا دوهدر مو!!!!
... زه خدات بید که دوهدروم
بمیره!؟؟
... موخ دونوم زه نیاتر جسته بیدیس!!! ... سی هَمو هم هیچ به مال نیاهی ....
خدا بُکُوشام سی دوهدورم که نامراد زه ای دنیا رهد ... دوهدر مو کی مِئره داشت؟
سال دَک دووازده ماه، جور خوم هی مِئره دار بیوه سار بید !"....
مامیزر اوید به وِت وِت کردن و قُر زیدن...
چای من دست جانشئر سرد وابید و زس نخرد و هُوار ناهادس به گل...
جونقلی ،ی کپ چای ورداشت و وراسنید گود:
_"مامیزر !؟چته هی وت وت کنی؟
زه همسو تاحالام که دوهدرت مرده چندکِرَت بنگ بچیلس کردی؟
چند کرت سر دوهدرس شونه کردی؟
هیچ دونی شوم چ اخورن؟
خوت یا دورگلت چند کرت رختاسون ه شوشتین؟
بته پَ چته هی قُوم دول دول کنی ؟... هونه کی ونو اِخو ...
پیا هم زینه اخو و بچه هم دا اخو ... بشین سرجات ٠٠٠
ایله هم مَکَن به مون ....
به اَورا مرده یلوم ایر نُقورشت کشیدی، طلاقت ادوم ...
بِهل همه مال بگوهن جونقلی سرین سر پیری لیوه وابیده .... مو خوم وابا جانشئر اروم خاستگاری٠٠٠
هر بی مَهنیدی هم هر حرفی اخو زنه بزنه" ....
دیندا هم ری کرد به جانشئر و گود:
_" تو هم کُر خومی همس هم تسخیر مو بید که یو دو سال مندی سر عزا دوهدور مو و هیچی نگودی .... مو وایستی سر سال زت بخوهوم زینه بستونی ... ایکار مو نکردوم٠٠ تو مون ه بوشق ...
رو کارت بکن و هرفک که اَماده بیدی خوم ایاهوم وابات"....
مامیزر هم زه قَهری،
هوواری ی کلی ورکشید و گود:
_" جونقلی ی جفت هم دستمال وارازنوم سیت که مِن عروسی س چار دستمالی بوازی" ....
خدایا اَمون زه دست آدوم نادون ...
امون زه دست آدوم بی منطق...
اَمون زه دست آدوم بی فرهنگ
یعنی هرکه زینه س مرد دی نوا زینه بستونه؟ ....
هرکه مِئرس مرد دی نوا شی کنه؟
اَمون ... اَمون... و صد اَمون زه دست همچی آدومایی که هیچی نی فَهمِن ...
جانشئر ورگشت واپشت و اوید به هونه خوس و همس یو من فرگس بید که چطور کیامرز راضی کنه ... اَندِه حرف مامیزر زه ای گوشس رهد زه او گوشس کرد به در .....

*دیندا داره*

☘️☘️☘️☘️

*ریفوق* 👇👇👇
__________________
۱). نَ دایی = نامادری ، زن بابا
۲). کَلَی = مخفف کربلایی
۳). نواته = نامی زنانی و برگرفته از نبات شیرین
۴). سِلق = سِل ، بیماری ذات الریه
۵). مَوِد= موعد و زمان
۶). نِیستَر = نامی زنانه و قدیمی
۷). کِتِن = ردیف و صف
۸). شَله = نوعی خور برای بار بندی روی حیوانات با این تفاوت که درب خور از بالا می باشد و درب شَلِه از وسط
۹). دیزه = رنگ سیاه کمی مایل به سرخ ، صفتی برای خر و قاطر بکار می رود
۱۰). یَنَری = کج و به یک سمت نشستن روی حیوان یا ترک موتور
۱۱). گات وخت = گاهی وقت ها
۱۲). اَداره = نام دیگر شهر مسجد سلیمان در گویش مردمان روستاهای اطراف آن ، در گذشته نام اَداره بیشتر از نام خود مسجد سلیمان بکار برده می شد.
۱۳). دُوهد = دوخت
۱۴). مَکال = غیر قابل کشت
۱۵). نیم اِشکَو = نصف و شَق لاش گوسفند.
۱۶). دستم بشکنه بِهدر زه پامه... = دست بشکند بهتر است تاپا ، پدر بمیرد بهتر است تا مادر.
ضرب المثلی در مهم تر بودن وجود مادر از وجود پدر برای بچه یتیم و همچنین مهم تر بودن وجود پا از دست برای بدن.
قدیمی ها اعتقاد داشتند مادر در صورت مرگ شوهر می تواند جای پدر را برای فرزندان پر کند اما پدر نمی تواند جای مادر را برای فرزندان خود پر کند.

🌷🌷🌷🌷