ادبیات کودک و نوجوان مهر داوار

خاطره‌ای مستند
جواد خسروی نیا.
................
دهه ی چهل ،مِن یه روسا درس ادادم که ز محل کارم تا مرکز ۸ساعت پیاده روی بید.
یه روز پیرمردی یه تخته نمدکهنه اینه لیله کرده بید و وَنده ری شونس وید در مدرسه. مردم آبادی نه نوم مونه ادونستن نه فامیلیمه. به مو اگدن آقای مدیر.
پیرمرد، نا نداشت، تا رسی پهلی مو رُهمست دم دَر اتاق.
پسین بید بچه یل رهده بیدن. مو هر روز بعداز تعطیلی مدرسه ازیدم به کُه و پسین با چپون آبادی اورگشتم. اوروز هوس چای کرده بیم. چای من قوری لعابی ری کتری جوش، ری فریمِز دَم اکرد.
یه چای دادمس خرد و آهی کشید و گد: خدا بهلِت.
گدم کُیه اخوی بری؟ نیَشت بِم و گد: چه بگم سیت، یه وَلمی گرهدم، چاره وِس نی کنم.
ایسو رودم تو نامحرم نیدی، ای نمده بهل پهلیت گرو، ده تمن پیل بدُم.
با تهجو گدم، ده تمن، خیلی پیله، سی چنت؟
گد: رودم تو نامحرم نیدی، رئیس پاسگاه خواسُم و گد، دوش یه تفنگی مِن کُه و بُنگ وَید، هَورچینا گدن تفنگ تونه. حلا ده تمن جریمته ادی یا حبست کنم من مستراح.
هرچه قسم و قرون خردم افاقه نکردم. گدم په بهل برم به مال بینم چه جور ترُم جورس کنم.
مو هم جوون بیم و احساساتی جلدی ریسستم به یک. بی هور ز خوم دهسم مُهس آبید و دندونام ری یک قلف اویدن.
گدم تاته حقوق مو زیر پونصد تمن هد. هرسا گرِمِس، ادمس سی هرج دام و بئوم، ایچو پیل بدردم نیخوره، خریدامه به شهر ایکنم.
نمده ببر پهلی کلممد دکوندار،شایت دسگرونیت کنه.
گد رهدم پهلیس اگوی نمد غلوه سیلا داره، نییَرزه که ده تمن بدمت.
رئیس پاسگاه هم لر بید، بایک رفیق بیدین. کُرس من کلاسم بید.
صحو جُمه که ره وستم برم حونس که باس گپ زنم، پیرمرد مِن مستراح زندون بید.
در که زیدم خوس با زیر شلوار وید دم در. تا دره واز کرد دهونس یه بلس واز اوید، بغلم کرد و گد: حلال زاده ای، امروز خانمم، خورش سوزی درست کرد و زمو خواست سی چاس بطلبمت. قرار بید نهنگ چاس کُرمه بفشنم دیندات.
تش منقلس نهاده بید و کِلس هم یه شیشه ز اَو تحلو وا یه استکان کچیر نهاده بید.
هو اهندست اما مو هنی با هوای هونِس جا نوسته بیدم.
هندست و گد چه هَور؟
گدم هورا پهلی خوتن که مردمنه من مستراح حبس کنی.
اخمس رهد به یک و گد قرار نبید من کار یکیدون دخالت کنیم.
بحثمون طولانی اوید. ورستادم زیدم بدر. زجا پهرست و گرهدم و گد، امکان نداره بهلمت بری.
گدم دوست عزیز، وختی یه پیرمرد که جا باوا مونه من مستراح بوی، چه جوری غذات ز گلیم ایره والم.
گد بشین تا یه چی سیت بگم.
به زور نشندم و گد: ای گپ بین خمون بمهنه.
مو دونم ای پیرمرد، تفنگ نداره، اما مو ناچارم چینا که پاسگاه اجاره گروهانه. عید به عید واسکه مبلغی کلون به گروهان بپردازم. حلا تو بگو، چه جوری ای پیلنه جور کنم.
همه ی پاسگایل سرقلفی دارن.
ناچار مندم و چاس خردم وزیدم بدر.
مردمنه فدای دوسی وا هو نکردم، زِ اداره خمون تا بخشداری، و گروهان و هنگ به استان همنه با نامه و شکایت رِهدم به یک.
بعد از سه ماه هردوتامونه دادگاه نظامی استان خواست.
یه خورده خومه باختم، سی یوکه هنی من هیچ دادگاهی محاکمه نوابیدم. من فرگ بیدم که یکی زاهالی آبادی ویده بید پهلیم . گد اشنیدم صحو اری دادگاه نظامی.
گدم بله. گد قاضیاس همه سرگُردن و سخت محاکمه کنن.
بمحضی که دهون واگشی محکومیت کنن.
گدم سی چه؟ گد مامورسونه نیفروشن به تو.
مو ادونم که محکوم ایبوی به همی خاطر یه صورت میلس ز اهالی گرهدم که بلکا کمکت کنه.
با بی میلی پاکتنه اسیدم .
صحو زی با سهراو دانش آموز ششمی که قاطری آمده کرده بید ره وستیم.
سهراب گد زه یه ره کوتاهتر اریم.
من دل لِردون که رسیدیم قاطر گِر زید. سهراب هرچه دهننه کشید، تکون نیهَرد.
سهراب هیرد آبید و رهنه وانیَر کرد و گد آقا قاطر حق داره.
پلنگ رهمونه بهس.
گدم تَلیف چنه؟ سهراب گد: آقا ار واپیش بریم، هلمت ایاره. گدم ورگردیم. گد نتریم ورگردیم، ایاهه دیندامون.
سه ساعت معطل آبیدیم، من ائی معطلی فرگ اکردم که بچه یل روسا چیایی دونن که مو ندونم.
یهَو صدای تفنگی وابنگ اوید. سهراب هندست و گد آقا یو صدای پوز پُره. شکالچیای کوگ ویدن و ره واز ابوی.
هموجور وابید که سهراب گد. ره به ره همس به سهراب فرگ اکردم.
ساعت ۸ روز موعود خوم رئیس پاسگاه من راه رووِدادگاه نظامی هرکومون به یه بالی قدم ازیدیم.
وختی وارد دادگاه وابیدیم ۵ قاضی نشهسه بیدن که مو درجه یلسونه نی اشنیدم.
دف اول ز مو پرسی، مشکلت وا رئیس پاسگاه چنه، وختی به بهضی زِکاراس هشاره کردم. قاضی گد به شما چه مربوطه.
شما درستو بده، هر۵ قاضی مونه محکوم کردم.
با بی میلی پاکته دوستمه نهادم جلو قاضی اولی.
وازس کرد و خوندس و دست به دست گشت و همه ای اخمسون گُل کرد.
اولی ری کرد به رییس پاسگاه و گد، جواو مردمنه چه ادی که همه نوشتن و امضا کردن.
رئیس پاسگاه گد قربان مردم چه نوشتن؟.
قاضی گد آقا معلم خیلی محترمانه گد، مردم همه چینه ری کردن.
سرانجوم درجه یلسه کندن و گدن.

حرف مرم روسا سیمون سنده.